Bochnia 1939. Odwrót Armii Kraków.

Szóstego dnia wojny obronnej 1939 roku zmagania wojenne dotarły na teren ziemi bocheńskiej. Operująca w południowej części kraju Armia „Kraków”, po przegranej bitwie granicznej, wycofywała się przez Bochnię na nową linię obrony, wyznaczoną przez Naczelnego Wodza na rzece Dunajec. Bochnia, miasto górnicze, była w przedwojennej Polsce miejscem stacjonowania 5 Dywizjonu Taborów, w pobliżu miasta znajdowały się też wielkie magazyny amunicji Armii „Kraków”, ukryte w puszczy niepołomickiej. Dlatego miasto zgodnie z rozkazem dowódcy Grupy Operacyjnej „Boruta” gen. Mieczysława Boruty-Spiechowicza: „należało bronić”. Wokół Bochni, rankiem 6 września na pozycjach obronnych znajdowały się następujące jednostki: na południu 10 Brygada Kawalerii płk. Stanisława Maczka, od zachodu 21 Dywizja Piechoty Górskiej gen. J. Kustronia, bataliony Korpusu Ochrony Pogranicza 1 Brygady Górskiej i oddziały Obrony Narodowej. Sztab GO „Boruta” stacjonował w pobliskich Krzyżanowicach. Przed południem masy niemieckich czołgów z 2 Dywizji Pancernej i  żołnierzy z 3 Dywizji Górskiej natarły na obrońców. Dzięki przewadze czołgów i artylerii Niemcy o zmierzchu weszli do płonącego miasta. Jednakże wykonany na rozkaz ppłk. Warzyboka kontratak cieszyńskich strzelców podhalańskich i oddziałów Obrony Narodowej odrzucił Niemców z zajętych stanowisk. W tym czasie 10 Brygada Kawalerii zabezpieczała południowe skrzydło obrony i dzięki bitwom w Leszczynie, Wiśniczu Nowym i Dołuszycach nie dopuściła do okrążenia broniących się w Bochni wojsk. Nocą oddziały polskie wykonały odskok na linię Dunajca w okolice Radłowa. 7 września 1939 roku oddziały hitlerowskie wkroczyły do miasta...

W celu przybliżenia mieszkańcom oraz przybyłym gościom tamtych  wydarzeń - 5 września 2009 roku odbyła się rekonstrukcja historyczna zatytułowana "Bitwa o Bochnie" pod honorowym patronatem Prezydenta RP. Uroczystości w tym dniu rozpoczęły się o godzinie 10.00 na bocheńskim rynku, następnie grupa rekonstruktorów w mundurach historycznych przemaszerowała na Cmentarz św. Rozalii, gdzie odsłonięto obelisk upamiętniający poległych w walkach o Bochnię we wrześniu 1939r. Rekonstrukcja na ul.Smyków z udziałem piechoty, kawalerii, broni pancernej, artylerii i lotnictwa wojskowego rozpoczęła się o godz. 15.00. Na błoniach bocheńskich - Smykowie - powstała specjalna makieta budynków, pośród których rozegrała się potyczka wojsk polskich i niemieckich. Na stronie internetowej GRH "Siedemnasty" możemy przeczytać "...do miasta wkroczył oddział Wojska Polskiego, dowodzony przez plut. pchor. Piotra Skupnia, w którego skład weszli członkowie GRH GOŚ i GRH Siedemnasty. Ślązacy zajęli pozycje na skraju zabudowań, a Siedemnastacy obsadzili armatkę plot. Nastąpił czas nerwowego oczekiwania na przeciwnika, który bardzo gwałtownie przerwał ryk syreny – na niebie pojawił się wrogi samolot. Mimo zaciętego ostrzału z Boforsa zdołał on zrzucić bomby i zniszczyć część zabudowań. Wkrótce potem rozpoczął natarcie oddział niemieckiej piechoty wsparty czołgiem Pzkpfw II. Dodatkowo polskie pozycje zostały obłożone silnym ogniem artyleryjskim. Polacy musieli opuścić zabudowania i wycofać się na główne pozycje obronne. Znaczenie tej miejscowości było jednak tak duże, że oddziały strzelców podhalańskich i Obrony Narodowej, które nie brały dotąd udziału w walce, wsparte przez kawalerię, samochód pancerny wz.34, tankietkę TK-3, armatę 75mm oraz moździerz 81mm obsługiwany przez Siedemnastaków, wykonały kontratak. Kawalerzystom udało się zniszczyć wrogi czołg przy pomocy karabinu ppanc. wz.35 Ur, a piechota wyparła Niemców z płonących zabudowań. Wzięto przy tym licznych jeńców. Niestety, w wyniku niekorzystnej ogólnej sytuacji na froncie, oddziały Grupy Operacyjnej „Boruta” musiały wykonać odskok na wschód..."