Obrona Twierdzy Kraków przed armia carską w 1914 roku

W dniu 4 grudnia 2010 roku na forcie 49 1/4 Grębałów rozegrała się inscenizacja jednej z najkrwawszych bitew I wojny światowej – obrony Twierdzy Kraków. Głównym organizatorem wydarzenia było stowarzyszenie Tradycyjny Oddział CK Regimentu Artylerii Fortecznej No. 2 Barona von Beschi. Na zaproszenie organizatora imprezy dowódcy Festungsartillereregiment Nr 2 Przemysława Jaskółowskiego członkowie Małopolskiego Stowarzyszenia Miłośników Historii „Rawelin” licznie stawili się tego dnia w forcie Grębałów, aby obserwować zmagania walczących stron.

W 2010 roku przypada 96. rocznica obrony twierdzy Kraków przed nadciągającymi od wschodu wojskami carskimi, które zostały odparte w dwóch bitwach, pomiędzy 16 a 22 listopada  oraz  6 grudnia 1914 roku. Pierwsza próba ataku Rosjan na Twierdzę Kraków nie powiodła się 22 listopada 1914 r. 18 batalionów i ponad 100 dział artylerii fortecznej odrzuciło Rosjan od północnego - wschodniego VI Obszaru Warownego Twierdzy. Niebezpieczeństwo zagrażające od strony Proszowic i Kocmyrzowa zostało zażegnane. Po dwóch tygodniach wojska rosyjskie znów zbliżyły się do wrót Twierdzy. Tym razem przygotowały się do ataku od strony najmniej ufortyfikowanego skraju VII Obszaru Warownego. 4 grudnia XXI korpus rosyjski III Armii Południowej gen. Dimitriewa zajął Wieliczkę i rozpoczął artyleryjskie przygotowania do szturmu na miasto. Aby przedrzeć się przez zewnętrzną linie umocnień Twierdzy, przejść przez Wisłę i dotrzeć do serca miasta, Rosjanie musieli zdobyć forty. Tymczasem Twierdza Kraków przygotowała się do odparcia ataku wroga. Przed atakiem Rosjan dowództwo Twierdzy Kraków zgromadziło prawie całą załogę Twierdzy w fortach: 50 Prokocim, 50a Lasówka, 50 1/2 W Kosocice i 51 Rajsko. Generał Karl Kuk przerzucił na zagrożony odcinek działa z innych miejsc. 6 grudnia 1914 r. miała miejsce kulminacja tzw. drugiej bitwy o Kraków. Oddziały rosyjskie oblegające miasto od wschodu i południowego - wschodu przystąpiły do generalnego szturmu. Zgromadzona na zagrożonych odcinkach załoga twierdzy mężnie odpierała natarcie. Po zaciętych walkach Rosjanie zostali odparci od bram miasta i wkrótce potem cofnęli się. Bitwa ta ostatecznie zadecydowała o odparciu Rosjan i stanowiła istotny element zwycięstwa odniesionego pod Limanową - Łapanowem.

W zimowej scenerii Fortu Grębałów, przy dźwiękach artylerii można było zobaczyć aż 100 rekonstruktorów wyposażonych w historyczną broń i mundury z epoki. W inscenizacji udział wzięły historyczne oddziały wojskowe z Austrii, Czech, Litwy, Polski, Rosji i Węgier. Realizm walk podkreślały trudne zimowe warunki oraz umundurowanie i sprzęt odzwierciedlający ducha epoki. Po stronie rosyjskiej uwagę zwracali Kozacy ubrani w tradycyjne kubanki. Starcie rozpoczęło się od rosyjskiego ostrzału artyleryjskiego, po którym do ataku na wysunięte pozycje polowe ruszyły rosyjskie oddziały piechoty i kozaków. Po krótkiej wymianie ognia z pozycji polowych wyruszył wypad w kierunku nieprzyjaciela - doszło do starcia wręcz. Bój kilkakrotnie przeważał szalę zwycięstwa na poszczególne strony walczące. Ostateczne natarcie Rosjan zostało zatrzymane na linii zasieków. Kolejny wypad oddziałów załogi twierdzy ostatecznie odparł wojska carskie.