Węgierska Górka, Krzyżowa, Przyborów

W godzinach porannych 3 sierpnia 2008 roku grupa członków Stowarzyszenia udała się samochodami do Węgierskiej Górki oraz Krzyżowej i Przyborowa. Za cel wyprawy "rawelinowcy" postawili sobie zwiedzenie polskich schronów bojowych wybudowanych na tym terenie w roku 1939. W kwietniu 1939 roku specjalna komisja Głównego Inspektoratu Sił Zbrojnych pod kierownictwem płk dypl. Tadeusza Zieleniewskiego zaczęła opracowywać plany zabezpieczenia od południa Armii "Kraków". Plan obrony zakładał utworzenie czterech ośrodków oporu ryglujących kolejne doliny rzek: Dolina Soły (punkt oporu Węgierska Górka), Dolina Koszarawy (punkt oporu w Krzyżowej i Przyborowie), Dolina Skawy (punkt oporu w Bystrej i Jordanowie) i Dolina Raby (punkt oporu w Rabie Niżnej). 24 czerwca 1939 roku zapadła decyzja o budowie stałych fortyfikacji w rejonie Węgierskiej Górki i Korbielowa (Krzyżowa, Przyborów). planowanych schronów bojowych zdążono wybudować tylko pięć, budowę pozostałych doprowadzono do wstępnych prac betoniarskich lub tylko wykopów pod fundamenty. W dniu 1 września 1939 roku do obrony gotowe były cztery schrony bojowe. Jedynie "Wyrwidąb" z powodu braku załogi nie wziął udziału w walkach. W ostatnich dniach sierpnia obsadzono pozycję 151 Kompanią Forteczną "Węgierska Górka" pod dowództwem kpt. Tadeusza Semika specjalnie wyszkoloną do walki w oparciu o fortyfikacje stałe. Umocnienia polowe zostały obsadzone przez batalion KOP "Berezwecz" wzmocniony dwoma bateriami artylerii lekkiej i jedną baterią artylerii górskiej z 55 PAL, wchodzącego w skład 1 Brygady Strzelców Górskich pod dowództwem płk. Gaładyka. Liczące w dniu 1 września 1939 roku około 1200 żołnierzy polskie oddziały, broniąc 2 i 3 września pozycji umocnionej w Węgierskiej Górce stoczyły wytrwały, choć nierówny bój z kilkoma batalionami 7 Bawarskiej Dywizji Piechoty, które były wspierane artylerią dywizyjną, łącznie z bateriami ciężkich haubic 150mm. Obrona pozycji trwała około 40 godzin przy czym w dniu 3 września walczyły już tylko w osamotnieniu okrążone schrony bojowe.

Prace fortyfikacyjne w rejonie Krzyżowej i Przyborowa prowadzono równocześnie z budową obiektów w Węgierskiej Górce. W planach rejon ten miało bronić około 10 ostrogów fortecznych, połączonych gęstą siecią okopów. Obiekty zamierzano wybudować w najwęższych i najtrudniejszych do sforsowania odcinkach dolin. W kwietniu 1939 roku na wyznaczoną pozycję przybyła grupa wojsk inżynieryjnych mjr Wacława Śliwińskiego. Oddział dzięki pomocy 64 kompanii 10 bat JHP i okolicznej ludności wybudował kolej wąskotorową od składów w Jeleśni, aż do miejsca budowy – Krzyżowej (okolice OSP w Krzyżowej). Oprócz budowy obiektów wznoszono również sieć ziemnych stanowisk obronnych. Niestety do dnia 1 września 1939 roku wybudowano w sumie 5 schronów: 3 w Krzyżowej i 2 w Przyborowie. W dniu wybuchu wojny tylko jeden schron mógł zostać wykorzystany w celach obronnych (zdążył wyschnąć beton) i został on obsadzony przez Wojsko Polskie. Do jedynej walki w Krzyżowej i Przyborowie doszło  w dniu 31 sierpnia, kiedy to ostrzelano i uszkodzono nisko lecący niemiecki samolot zwiadowczy. W dniu 3 września pozycje polskie na rozkaz dowódcy zostały opuszczone, a jednostki wycofały się pod Myślenice.